Schattig of gevaarlijk?

We zien ze vaak voorbij komen, die 'schattige' filmpjes op Facebook.
Van honden en kinderen. Zoals bijvoorbeeld dit filmpje:




Als je een beetje kennis hebt van gedrag, zie ik in dit filmpje meer 'o nee', momenten dan 'ach wat lief' momenten. Hoog tolerante honden, honden die geen respect hebben voor de 'pup' (kind), kinderen die niet geleerd worden hoe ze met honden om moeten gaan en honden die niet geleerd wordt respect te hebben voor de kinderen. Ik zie honden die kinderen verzorgen en behandelen als 'pups'... dat is even leuk, tot dat de 'pup' niet doet wat de hond wil en gecorrigeerd wordt... en dan is het de schuld van de hond...Terwijl, als 2 kindjes elkaar slaan, aan de haren trekken, omver gooien, aan de tong zouden trekken... dan wordt er wel iets van gezegd. Zo jammer dat dit soort filmpjes rond gaan als ach, wat leuk... lief... Hopelijk zijn alle honden in deze filmpjes blijvend conflict vermijdend... want hoe graag we het ook willen, dat honden mensen worden... het blijven honden! Ik wil toch opmerken dat een hond een kind niet likt omdat de hond het kind zo lief vindt, zoals wij kusjes geven. Maar een hond doet dit vanuit een hogere positie, al is het in het eerste stadium verzorging, dat maakt het kind toch echt lager en ondergeschikt aan de hond! Je moet hier zo mee oppassen. Ik zie zoveel conflictsignalen van honden langs komen in filmpjes. Van honden die het gedrag van een kind echt niet accepteren, maar omdat ze conflict vermijdend zijn en gelukkig niet direct corrigeren. Ik zou willen dat er niet gelachen werd om dit soort gedragingen, maar de hond of het kind in het filmpje gecorrigeerd werd, aangeven dat dit geen gewenst gedrag is. Voor er weer 'ongelukken' gebeuren!

De hond die een kind uit daagt om te spelen, hoe leuk dat er ook uit ziet, is niet het gedrag wat je moet accepteren. De volwassen honden in de roedel spelen met een pup, om deze de regels van de roedel te leren. Wat mag je wel en wat mag je niet. Het is maar net met welke ogen je ergens naar kijkt. De volwassen hond die over de kop of bek bijt van de pup waarmee hij 'zo lief aan het spelen is' , is gewoon een correctie. Omdat de pup te druk is, zich opdringt, niet beleeft is. Ik heb dit gedrag van hond naar baby al in menig filmpje voorbij zien komen. Honden die de baby toe-eigenen, zodra de moeder de baby een stukje bij de hond weg trekt, legt de hond zijn poten er weer op en geeft signalen dat als het te lang zou duren, hij zou gaan bijten. En daar wordt in het filmpje dan hard om gelachen... Maar ze heeft de baby zelf aan de hond 'gegeven'. "Hier, kijk eens, een baby..." terwijl de moeder de baby bij de hond neerlegt. Zoals je een speeltje aan de hond geeft. Een moederhond van pasgeboren pups, accepteert geen andere honden bij haar pups. De eerste 4 weken dat de pups in de werpkist (het hol) verblijft, is zij erg zorgzaam en beschermend over de pups. 
Zodra de pups het nest uit gaan, is er nog geen interactie met de andere honden in de roedel. Met zo'n 5 á 6 weken komen de pups in aanraking met de andere honden en gaan ze ook van hen leren hoe je met de verschillende rangen om moet gaan. Dat kan door met de pups te spelen, maar wel op de voorwaarden van de volwassen hond. Een pup die op de kop van de volwassen hond klimt, dat wordt niet geaccepteerd, al lijkt dat in eerste instantie wel zo, maar met een zwaai van de kop gooit ze de pup van zich af. Spelen is leren, de volwassen hond bepaald het spel. Daagt uit, negeert en corrigeert als dat nodig is, om grenzen aan te geven.

Je kunt van een baby niet verwachten dat het de hond al aan kan. Dat het begrijpt wat de hond met zijn conflictsignalen, zijn waarschuwingen bedoelt. Een pup leert dit al van de moeder, die leert hondentaal. Wij leren baby's mensentaal.
Je moet de hond respect voor het kind bijbrengen. Je ruimte eisen zodra de baby thuis komt. Geen hond op de babykamer. Al is het maar om de veiligheid, je zou maar over de hond kunnen vallen of omver gelopen worden met de baby in je armen! Houd de hond in eerste instant op afstand. De hond kan op een afstand ook ruiken. Ze hebben immers een goed reukvermogen.

Wanneer ze dat respect tonen, dus op afstand blijven. Kun je de baby op schoot nemen en de hond bij je roepen en even laten snuffelen. Maar dat mag niet opdringerig. Oppervlakkig snuffelen en een klein erkennend likje mag best, maar zodra een hond opdringerig gaat likken en het eerder wassen wordt, moet je de hond weg sturen. Verzorgende taken zijn niet aan de hond! De hond die de baby verzorgt, draait de baby ook om, zoals de moeder haar pups en verwacht dat de pup stil ligt. De moederhond trekt de pup naar zich toe als de pup onder zijn wasbeurt uit probeert te komen. Je wilt toch niet dat je hond zo met je baby om gaat?

Als je start vanuit die basis van respect en er constant 'bovenop zit', de hond aangeeft wat niet mag met met de baby en het speelgoed van de kinderen en de kinderen niet bij de hond,  krijgt de hond een gezonde band met je kind.
Hoe vaak gebeurd het niet, dat een hond het kind bijt en de reactie is van 'dat deed hij nooit, het kind mocht altijd alles, het was altijd zo'n 'goed sul'? Dan is die hond gelukkig heel lang conflict vermijdend geweest, tot hij het zat was. En zijn er al heel wat onopgemerkte conflict / stress signalen gegeven door de hond. Hoe lang verwacht je dat een hond het tolereert als een kind bijvoorbeeld steeds op zijn rug klimt als hij wil slapen? Zegt u nooit 'nee' tegen uw kind? 

Er komen vast ook een heleboel onschuldige leuke filmpjes voorbij met honden en kinderen die ook echt wel leuk en grappig zijn. Maar helaas lacht men ook te vaak om dingen waar je niet om zou mogen lachen. Zou je lachen als een kind bijvoorbeeld een oude opa zou slaan? En dat die opa dan niets doet, is niet omdat hij het accepteert, maar omdat hij wijzer is dan het kind. Maar zou u er om lachen of juist geschokt reageren?  De moeder zou zeggen dat slaan niet mag, neem ik aan.

Honden die met elkaar spelen, is heerlijk om naar te kijken. Je denkt, ze vinden elkaar leuk, ze kunnen zo lekker spelen. Maar kijk je met andere ogen, naar wat er eigenlijk gebeurd, dan is het eigenlijk een vriendelijke discussie. Ze dagen elkaar uit. Kijken waar elkaars grenzen liggen. Het is een vriendschappelijke bokswedstrijd, een oefening voor 'het grote werk' mocht dat aan de orde komen. Ook kinderen spelen, om die reden. Samen dingen doen, maar ook om van te leren. De één durft het klimrek in te klimmen. De ander volgt. Elkaar na doen. Elkaar uitdagen op verschillend gebied. Leren samen werken, leren waar je grenzen liggen, om die eventueel te verleggen. Maar bij de hond gaat dit op hond  niveau en bij het kind op kindniveau. En als kind en hond samen spelen, moet er toezicht zijn, om te voorkomen dat het uit de hand loopt. Een hond bijt immers ook in het samenspel met andere honden, hij domineert, probeert uit. Daarin moet je als volwassene de leiding nemen. Jij als volwassene geeft grenzen aan. Het kind mag niet aan haren, oren of staart van de hond trekken en de hond mag het kind niet uitgebreid likken, bijten, happen, tegen het kind opspringen en noem maar op. Pups die te druk of te fel samen spelen, worden ook gecorrigeerd door de moeder, of roedelgenoot. Het is een taak in de opvoeding. 

En er zijn veel verhalen van mensen die zeggen dat het altijd goed is gegaan, dat er nooit problemen zijn geweest tussen hun hond en kind. Nou, gelukkig dan maar! Maar, ik neem aan dat niemand in de situatie wil komen dat je spijt krijgt, dat het fout gaat. Dat men de hond maar weg doet, of in laat slapen, omdat deze niet met de kinderen om kan gaan, of dat hij gebeten heeft. Je kunt dat nooit van te voren weten, echt weten, of jou hond niet toch uiteindelijk je kind eens goed corrigeert. Dat zijn serieus zaken die je beter kunt voorkomen! 

Met de juiste basis en begrip, komen er hopelijk niet meer zo veel van die filmpjes voorbij met te veel 'o nee' momenten. 

Cazanshondencentrum: Gedegen opleiding en nieuwe inzichten

Cazanshondencentrum: Gedegen opleiding en nieuwe inzichten

Gedegen opleiding en nieuwe inzichten

In discussies over hondengedrag schijnt het erg moeilijk te zijn om neutraal te blijven wat betreft methodes en denkwijzen. Natuurlijk is een ieder vrij om zijn inzichten en meningen te delen. Dat kan voor alle partijen leerzaam zijn.
Echter ben ik van mening dat wanneer iemand hulp zoekt voor zijn/haar hond met een probleem gedrag op een forum, er niet een ten koste van de hulpvrager, discussies moeten ontstaan over naar wat voor gedragstherapeut diegene zou moeten gaan. En dan bedoel ik in de trant van de één aanprijzen en de ander veroordelen. Prima als je iemand noemt die je kent of van weet en voorstelt.
Jammer dat er dan altijd mensen roepen dat men op zoek moet gaan naar een gedragstherapeut met een 'gedegen opleiding' en die 'de nieuwste ontwikkelingen bij houd'.

Mensen die een goede school zoeken voor hun kind, kijken naar een aantal dingen. Afstand is daarbij niet het belangrijkste. Wel de resultaten, de grootte van klassen en of de leermethode past bij hun kind. Daarnaast komen er nog opvoed belangen bij. Bijvoorbeeld of iemand een bepaald geloof of denkwijze aanhangt. Daar wordt dan vaak ook een passende school voor gezocht.
De keuze is dus aan de ouders/verzorgers.
Een leraar(es) voor een school moet een opleiding gedaan hebben om zijn/haar beroep uit te mogen oefenen. In het onderwijs voor kinderen, zijn geen verschillende denkwijzen. Misschien wordt er opvoedkundig her en der wat verschillend gewerkt. Leraren met een lange ervaring, zullen sneller in kunnen schatten wat een kind nodig heeft of wanneer er iets mis is en daar op in kunnen spelen. Maar over het algemeen is alles vastgelegd over de leerstof en hoe dat aangeleverd wordt. De diploma's van leerkrachten zijn erkend door de overheid en er is dus controle over.

Wanneer ik vraag op forums over wat nu een 'gedegen opleiding voor gedragstherapeut' is, blijft het stil. Of de één na de ander gaat de opleiding promoten waar hij/zij achter staat...
Er zijn een aantal opleidinstituten voor gedragstherapeut. Ze hebben allen hun eigen denkwijze en werkmethode.  Je hoeft geen ervaring te hebben als je een opleiding start.
Dus alles wat er op die opleiding geleerd wordt, is de visie van die opleiding. En zonder gedegen ervaring kun je niets toetsen aan jou visie, dus neem je snel aan dat wat je leert, ook zo is. Er zullen een hoop dingen overeenkomen, maar er zijn toch veel verschillen in de denkwijze van opleidingen. Dit valt ook op wanneer je discussies leest op hondenforums. Iedereen denkt er weer anders over.
Iedereen is vrij om een opleiding te doen. De diploma's zeggen alleen maar dat je die opleiding hebt afgerond en voldoet aan de denkwijze van die opleiding. Je wordt dus erkend door diezelfde opleiding. Maar niet door de overheid!
Wanneer er maar 1 methode zou zijn, was er maar 1 opleiding nodig en kon je met die ene methode alle honden helpen/trainen. Dat er zoveel denkwijzen zijn, komt denk ik omdat alle honden anders zijn. Elke hond, elke baas, elke omstandigheid is anders. Zelfs al lijken 2 gevallen op elkaar, dan nog is niets gelijk. Je moet elke hond, elke situatie op zichzelf bekijken en beoordelen. Wat bij de ene hond werkt, zal bij de andere niets uithalen, of niet voldoende. Elke hond, elk probleem, elk geval, moet je op zichzelf staand bekijken. Wanneer maar 1 manier van trainen de beste zou zijn, waren er niet zoveel verschillende denk en werkwijzen.
Bij het adviseren dat iemand een gedragstherapeut moet zoeken, zou ik dan ook liever adviseren om op zoek te gaan naar iemand, die goede resultaten boekt. Iemand waar jij je prettig bij voelt. Iemand die weet waar hij/zij mee bezig is. Hetzelfde advies voor mensen die zoeken naar een hondenschool. In plaats van te roepen dat men moet zoeken naar een hondenschool die volgens een bepaalde denkwijze en richting werkt, met gediplomeerde trainers.
Het feit dat er veel mensen zijn die van uit de ene hondenschool naar een andere gaan, omdat de 1e niet werkte, niet kon helpen of men er zich niet prettig voelde, zegt denk ik meer dan diploma's en erkenning door een bepaalde stroming. Namelijk, dat ook dat een persoonlijke keuze is en niet maar één methode de beste manier van trainen is .

Dan nog de opmerking die je veel hoort over het bijhouden van nieuwe ontwikkelingen....
Nu lees ik die ontwikkelingen en onderzoeken graag, maar wel kritisch! Ik ben niet iemand die alles klakkeloos aan neemt als de waarheid omdat een paar studenten een nietszeggend onderzoek hebben gedaan en daar een naam aangeven. Een onderzoek dat niet nog eens over wordt gedaan met honden met een andere energie. Wanneer je een 'onderzoek' doet met een paar asielhonden en een paar onervaren studenten die iets willen aantonen... kun je dat dan zien als serieus onderzoek? Wanneer een paar ervaren mensen met stabiele, onder discipline opgevoede honden dezelfde test zouden doen en het anders benoemen, dan heb je immers een heel andere uitslag!
Dus wat is de waarde van 'nieuwe ontwikkelingen'? Wanneer men een wetenschappelijk onderzoek doet, emotieplekken test in de hersenen van honden, dan is het wetenschappelijk aangetoond dat honden emoties hebben. Maar dat was allang bekend. Er is niet uitgekomen hoe honden onderling met hun emoties omgaan. Zodra je dat dan vertaald naar menselijke emoties en dus op een menselijke wijze met die emoties om gaat, krijg je eerder problemen.

Op het moment is Jo Frost in Nederland, Supernanny. Als ik dat bekijk, kan ik zoveel terug koppelen naar honden. Een hond kun je niet verbaal uitleggen wat je wilt of wat er fout ging. Maar verder werkt het op vele vlakken hetzelfde qua discipline. Kinderen én honden gaan op zoek naar grenzen.
Er is een tijd geweest, dat men dacht dat kinderen het zelf moesten uitzoeken. Dat je ze vrij moest laten en niet remmen in hun ontwikkeling door regelgeving en zaken als discipline.
We weten allemaal wat daar van gekomen is. Men kwam er achter dat kinderen toch weldegelijk sturing nodig hebben. O.k, we slaan ze niet meer met een liniaal op de vingers, maar het is duidelijk dat een kind grenzen nodig heeft. Dus ook aangeven dat er dingen zijn die niet mogen. En daarnaast een passende beloning bedenken. Een kind stop je immers ook niet de hele dag vol met snoep en koek... ze moeten dingen verdienen. Dat hoort ook bij de ontwikkeling.
Pas laaide er even een discussie op over de methode van Supernanny, dat het op een afkoelplek zetten van een kind ouderwets en mishandeling zou zijn. Dat werd heel snel de kop ingedrukt. Er kwamen heel veel reactie op, dat we de vrije opvoeding hebben gehad. Nog de schade ondervinden van die generatie en dat kinderen weldegelijk opvoeding/sturing nodig hebben.

Maar o wee als het over honden gaat! Zodra je over begrippen als dominantie, afdwingen door de hond,  discipline of corrigeren begint, ben je ouderwets! De fase die we met kinderen hebben gehad met de 'vrije opvoeding', wordt in mijn ogen vreselijk overdreven wat de opvoeding en denkwijze bij honden betreft. Als een kind niet gehoorzaam is en de boel bij elkaar krijst of de ouders slaat, zit daar een consequentie aan. Daar is iedereen het over eens...Als een hond blaft, bijt of zich misdraagt, wordt het meestal afgeleid met lekkers... in mijn ogen beloont voor het verkeerde gedrag. Het foute gedrag levert immers uiteindelijk  altijd wat op? We laten van honden alles toe, we passen ons helemaal aan de hond aan, omdat die anders 'onderdrukt wordt in de ontwikkeling' en angstig en onzeker wordt...
Terwijl de oorzaak van de meeste problemen nu juist zitten in het geen grenzen geven. Niet aangeven wat je juist niet wilt. De mens mag niets doen wat de hond niet prettig vindt, terwijl de hond alles doet wat de mens niet prettig vindt. Aan de lijn trekken, voor je voeten lopen, bijten, je omver springen etc...
Maar daarbij, elke hond is anders. Elke hond zal op bepaalde omstandigheden anders reageren. Bij de één is fout gedrag makkelijk om te zetten met afleiden/negeren. Bij een andere hond moet je meer duidelijkheid geven. De ene baas straalt van zichzelf autoriteit uit en heeft minder moeite met bepaalde energie honden, dan iemand die van zichzelf een onzeker type is dat alles uit de kast moet halen om iets van een hond gedaan te krijgen.
Nee, het is in de hondenwereld niet zwart wit. Er zijn heel wat tinten grijs en dus heel wat manieren van omgang, training en opvoeding van honden en als je de juiste manier bij een hond, situatie en baas weet toe te passen... dan ben je een goede gedragstherapeut....
Laten we daar onderling dan nu eens iets minder krampachtig over doen.

Hondentaal

Ondanks de vele afbeeldingen over lichaamstaal, blijft het blijkbaar toch moeilijk om een hond goed te lezen. Hoe komt dat toch? Hoe komt het dat zoveel mensen anders denken over hondengedrag en hondentaal?
Omdat die taal dus blijkbaar erg ingewikkeld is. Een hond die een voorpoot optilt, is niet perse meteen onzeker. Een hond gebruikt signalen, die veel mensen definiëren als 'stress signalen', terwijl die signalen ook op andere momenten en in andere situaties gebruikt worden. Het 'gapen' bijvoorbeeld, kan betekenen dat een hond onzeker is en zichzelf kalmeert, maar het kan ook betekenen dat hij een kalmerend signaal gebruikt naar een andere hond, of zelfs naar de baas. Het is dus heel belangrijk om meer te weten dan alleen lichaamstaal van de plaatjes.
Het gaat vaak om het totaal plaatje, de totale lichaamstaal, een combinatie van signalen en standen. En in welke situatie wordt het gebruikt.
Er zijn daarbij ook nog zoveel nuance verschillen, dat mensen die grofweg de lichaamstaal kennen, de 'punten' en 'komma's ' in het verhaal van de hond over het hoofd zien. En daardoor een hond helemaal verkeerd kunnen interpreteren. Daarbij gebruikt de hond ook nog zijn energie en geurentaal. Mensen die gevoelig zijn, kunnen vaak de energie van de hond wel oppikken (ontspannen, stress, zelfverzekerdheid etc.)  , maar de geurentaal is iets wat de mens nu eenmaal niet kan.
Een hond kan een plas doen, waar een andere hond alle informatie over die hond uit kan halen door er aan te ruiken.
Een hond ruikt b.v. aan jou waar je geweest bent, wat je gedaan hebt en met wie.
Met al die informatie werkt de hond.
Dan heb je nog te maken met 'sprong gedrag', wat je veel tegen komt bij honden met probleemgedrag. Dan kan deze het ene moment het ene signaal uitzenden en binnen een seconde overschakelen naar een ander signaal en/of gedrag. Zo kan het zijn dat je het ene moment denkt dat een hond terugschakelt naar rust of acceptatie van iets, maar binnen een seconde terugschakelt naar een aanval, die je dan dus niet aan zag komen!
Als je gaat bestuderen hoe honden onderling met elkaar omgaan, dan blijkt dit ook per hond en per situatie te verschillen.
Uitgaande van onze eigen stabiele roedel van 5 honden:
Onze roedel is stabiel, ze weten hun plaatst en taak in de roedel en accepteren hun taak en status en die van de anderen. Er is daardoor nooit onenigheid in de roedel zelf.
Het introduceren van een andere hond in de roedel, gaat verschillend. De ene keer laten we ze hond voor hond kennis maken en een andere keer met allen tegelijk. Dat is onze keuze. Afhankelijk van de energie van een hond die binnen komt. Afhankelijk van de energie en status van de nieuweling, wordt deze ook op verschillende manieren begroet. Een hond die binnen komt met een status van 'hier ben ik', krijgt zonder pardon de alfateef grommend op z'n nek die heel duidelijk maakt dat dat geen houding is om hier zo mee binnen te komen. En dan maakt de leeftijd van die hond niet uit, dit doet zij dan ook bij pups van een paar maanden. Deze legt ze neer en gaat er met haar poten overheen liggen en wacht tot een over energieke hond rustig is, voor ze hem laat gaan. Dit is geen agressie, dit is duidelijkheid in hondentaal! Of ze blijft grommend met een starre houding naast de hond staan, tot deze zich beleeft omdraait, wegloopt of ontspannen gaat zitten. Een angstige onzekere hond, wordt op afstand besnuffeld. Door de geurentaal en energie die de hond uitstraalt, weten de honden van de vaste roedel dat ze deze hond maar even moeten laten. Sommige van de roedel, vaak de laagste in rang, kunnen die hond eventueel ondersteunen door er voor te gaan zitten met de rug er naartoe of zijlings. Om aan te geven dat er niets aan de hand is. Ook een kalmerend signaal dus.
De ontvangst is dus afhankelijk van de status van de hond die binnen komt. Maar.... voor elke hond geld, je past je aan, aan de regels van de roedel! Elke hond wordt in eerste instantie buiten de cirkel van de roedel gehouden. Begeeft een vreemde zich te dicht binnen de cirkel van de alfateef, dan zal ze grommen. De nieuweling behoord zich dan te verwijderen. De grote van de persoonlijke zone verschild per hond. Het is afhankelijk van de energie van een hond en hoe snel deze zich aan de regels van de roedel aan past, of en hoe snel de nieuweling geaccepteerd wordt en eventueel mee mag doen met activiteiten binnen de roedel. Nieuwkomers worden altijd gestuurd om te leren wat de regels zijn en welke status een hond heeft en in hoeverre iets geaccepteerd wordt of niet. Zo hebben we ook een hond te logeren gehad, die door geen ene hond geaccepteerd werd, omdat deze niet kon ontspannen en erg zelfverzekerd was met een hoge energie en die zich niet aanpaste aan de groep.
Juist als je goed gaat kijken naar hoe honden onderling communiceren en omgaan en dingen regelen, zie je dat een hond ook geen standaard methode gebruikt. Maar een basis en daarnaast een aanpassing aan de situatie, het energieniveau en de status van een andere hond. Waar de basis ligt, is dat een hond voornamelijk begint met het aangeven wat NIET geoorloofd is.  Onze alfateef kan buiten op een wandeling best met andere honden spelen, maar op haar voorwaarden. Als ze iets niet accepteert, zoals bijvoorbeeld opdringerig bespringen, dan zal ze dat gedrag corrigeren. Als een waarschuwende blaf niet voldoende is, zal ze bijten. Niet omdat ze niet sociaal zou zijn, maar omdat zij een hond is met een status die respect afdwingt. Als een hond die om welke rede dan ook bij ons in de roedel komt, zich snel aanpast, dan levert dat wat op. Dan mag deze mee doen met activiteiten, dan wordt deze uitgedaagd tot spelen. En mag deze zich meer binnen de cirkel van de groep begeven. Al moet er voor de alfateef altijd respect getoond worden.
Ja, de hondentaal is ingewikkeld. Het is alsof je Nederlander bent in China en de taal niet spreekt. En als je de taal iets geleerd hebt, dan blijkt deze zo ingewikkeld, omdat wanneer je een woord met een andere klank uitspreekt, het nét iets anders kan betekenen. Zodat je verkeerd begrepen wordt met eventuele nare gevolgen.
En honden hebben ook verschillende methodes van omgang en duidelijkheid en sturing geven.
Het verschild al per hond hoe de aanpak is. Waar de ene hond negeert, zal de andere corrigeren.
En het verschild per situatie en is afhankelijk van plaats hoe een hond op iets reageert (in huis, op de uitlaatplek, of groot wandel gebied). Honden die onzeker en angstig (onnatuurlijk gedrag) zijn, worden vaker gecorrigeerd dan genegeerd. Een mediator zal in dat geval eerder kalmerende signalen inzetten. De uitgebreide variatie aan omgang tussen honden onderling, die afhankelijk is van allerlei situaties, geeft dus al aan dat er niet maar 1 methode is om honden op te voeden en dat de hondentaal veel ingewikkelder is dan al die plaatjes, die handig zijn, maar wel een hoop misverstanden teweeg kunnen brengen. Je kan een filmpje analyseren aan de hand van signalen die de hond geeft, maar de situatie kan een andere betekenis geven aan die signalen.  Moet je altijd toegeven aan een hond die ruimte op eist, ook als deze hard bijt als je in de buurt van zijn eten komt? Zodat het gedrag alleen erger wordt omdat hij succes heeft, ongeacht de achterliggende status van de hond (onzekerheid of angst). Of moet je doorzetten en dat gedrag doorbreken door aan te geven dat zijn gedrag niet geaccepteerd wordt. Het is maar net wat het 'verhaal' van de hond is. Soms moet je vertrouwen krijgen, juist door je leiderschap te tonen. Een hond wijkt niet als een andere hond zijn eten wil pikken. Tenzij de andere hoger in rang is, meer status heeft, zal een hond misschien weg lopen. Als een lagere in status bij een hogere bij het eten komt, zal de hogere duidelijk aangeven dat het gedrag niet gewenst is.  En dat wordt dan ook geaccepteerd, anders wordt het een gevecht. Omdat ze elkaars taal zo duidelijk spreken, begrijpen ze elkaar ook. En zal een hond met voernijt, eerder een hond in de buurt van zijn eten laten, dan een mens, die onzeker is over zijn gedrag of bang voor een beet. Dus bij voorbaat al een zwakke schakel. Daardoor leert de hond dat hij succes heeft met zijn gedrag. De hond zal alleen nooit een brokje uit zijn bak nemen en bij zijn mens neer leggen om hem af te leiden of te belonen dat hij niet in de buurt van zijn bak kwam. Hij straft het ongewenste gedrag van zijn mens wel direct af zodra deze een hand naar zijn eten uitsteekt.
De variatie aan denkwijze en trainingsmethodes, is dus niet zo gek, als je kijkt naar hoe ingewikkeld hondengedrag is. Terwijl de hond juist heel simpel denkt. Van naturen is de hond niet onzeker of angstig of uit balans. Hij is gewoon radicaal, eerlijk en recht voor z'n raap... handelt naar status en situatie, zonder twijfel. In een goede hiërarchie is geen plaats voor jaloezie,  onzekerheid over je taak en plaats, of wie er wat regelt. In een goede hiërarchie, gaat alles in harmonie, voel je je niet onderdrukt, maar ben je gelukkig.

Aan de lijn, los en veiligheid.

 

 

Veel mensen laten de hond overal los lopen. Soms onder het mom van 'hij luistert best goed'. Als dat luisteren inhoud, dat als de hond de straat oversteekt voor een fietser langs en je hem terug roept, de hond netjes weer voor de fietser langs terug komt. Dan is de veiligheid van de fietser in het geding!
Als het een auto is, dan kan het ten koste gaan van de hond! Buiten dat men als hondeneigenaar verantwoordelijk is voor alle schade die de hond veroorzaakt! Eigenlijk kun je dan niet spreken van 'dat de hond goed luistert'! Een hond die onder 'Apel' loopt, loopt netjes aan de voet van de baas en gaat niet op eigen houtje alle kanten op. Een hond schakelt per seconde en kan van het ene op het andere moment een beslissing nemen om iets anders te doen dan het baasje wil. Zeker in bewoont gebied is dat niet handig! Zo kan een hond achter een kat aan rennen, dwars door tuinen heen. U kunt zich voorstellen dat dit zeker geen waardering krijgt van de eigenaren van de tuinen!
Naast dat er doorgaans in elke APV (algemene plaatselijke verordening) opgenomen is dat honden binnen de bebouwde kom aangelijnd moeten zijn, is het gewoon niet altijd handig en/of veilig voor de hond en/of de omgeving.
Als alternatief wordt tegenwoordig ook vaak de flexlijn (uitrolriem) gebruikt. Dan zit de hond wel aan de lijn, maar heeft wel 5 tot 8 meter ruimte. Dat is handig op plekken waar je de hond die ruimte kunt geven. Maar de hond zo overal zijn gang laten gaan kan problemen geven. Ik krijg een beetje de indruk dat men niet meer zo goed weet wat je nou moet toelaten en wat niet. Omdat er tegenwoordig een 'taboe' is op correctie en men ook niet meer weet hoe je b.v. trekken aan de lijn dan oplost, geeft men de hond maar de hele lijn. (want anders trekt hij zo, of de hond moet toch ook de ruimte hebben) . De hond zo uitlaten in woongebied, kan tot problemen leiden. De hond heeft alle ruimte om overal tegen aan te plassen. Tegen heggen en struiken van tuinen, doet zelfs de behoefte in tuinen! De hond bakent zo zijn gebied af! Een volgende hond die er langs komt, zal er ook willen plassen en zo ontstaan de 'pispaaltjes' , ook in andere vormen. Ook heeft de hond aan zo'n lange lijn alle ruimte om de weg op te schieten. Dat kan net zo goed fataal aflopen als wanneer de hond los loopt!
Het kan ergerlijk zijn wanneer een loslopende hond zich komt opdringen aan de hond aan de lijn, omdat aanlijnen nu eenmaal wettelijk verplicht is binnen de bebouwde kom, maar soms b.v. ook vanwege probleemgedrag of loopsheid. Dit kan conflicten veroorzaken. Niet elke hond accepteert het als een ander zijn ruimte in dringt.  Maar men laat de hond aan de flexlijn ook steevast zelf bepalen en naar andere honden toe gaan die aangelijnd zijn. Want in de ogen van veel mensen, 'moeten' honden altijd even aan elkaar snuffelen. Maar door de hond zo zijn eigen weg te laten bepalen, voedt je de zelfverzekerdheid van de hond. Alleen dat al, kan een trigger zijn voor een andere hond om met grommen te reageren op een hond die zich opdringt. (zie mijn vorige blogbericht).
Wat me ook erg opvalt, zijn de mensen die de hond aan de hele lengte van de flexlijn laten lopen en de hond tussen auto's door over steekt, nog voor dat de eigenaar zelf goed overzicht heeft over een straat. Menig automobilist kan beamen dat dit grote schrikreactie en gevaarlijke situaties op kan leveren. Een kind hou je aan de hand langs een drukke straat. Een kind leer je netjes te wachten bij de stoeprand en goed te kijken voor het oversteken. Je zegt niet tegen een kind, ren maar vast vooruit naar de overkant. Je zegt 'wachten bij de stoeprand'! Zijn honden meer dan kinderen? Hoef je die geen grenzen aan te geven? Ook niet als dat voor hun eigen veiligheid is?
Als roedelleider sta je ook in voor de veiligheid van de hond. Je houd de hond dan dus kort aan een flexlijn in een 'gevarenzone'. Je geeft de hond dan niet de kans om de weg op te schieten of in conflict te komen met een andere hond.
Ook in gebieden waar de hond los kan en mag lopen, lijkt het de omgekeerde wereld. 'Vroeger' was er de ongeschreven wet, dat je, zodra je iemand aan zag komen met de hond aan de lijn, je jou hond ook even aan de lijn deed. Tegenwoordig krijg je te horen 'dat je dan maar niet in een losloopgebied moet komen als je hond niet los kan'! Of dat een voorwaarde zou zijn om ergens met de hond te mogen wandelen. De hond MAG er los, maar het MOET niet... Moet je dan honden met een probleem(gedrag), of het nu is dat die hond niet met andere honden overweg kan, of gewoon (nog) niet goed luistert of jaagt, honden die loops zijn, of geopereerd of andere lichamelijke afwijking hebben waardoor ze beter aangelijnd kunnen blijven maar het plezier van een lange wandeling in buitengebied ontzeggen? Ook hier gaat het wel of niet aanlijnen om veiligheid, van de hond en van de omgeving!

                                                            Veilig oversteken:

Wachten!

Achter de baas aan volgen.

Sociale omgang tussen honden, hoe zat het ook al weer?



 

Uit de verschillende signalen maken wij op dat er nogal eens verwarring is over de omgang van honden onderling. (te) Vaak wordt er geroepen dat de honden het zelf maar uit moeten zoeken en dat ze het zelf wel oplossen. Of dat mensen excuses hebben voor het gedrag van hun hond. Vaak wordt de zin 'het is nog maar een pup' misbruikt, alsof een pup alles mag. Of, 'mijn hond doet niets', zonder zich af te vragen of dat ook geldt voor een (aangelijnde) hond. En niet inzien dat hun hond weldegelijk 'iets' doet. Hij is onbeleefd en dringt zich op in de ruimte van de andere hond! Of dat volwassen honden pups niets zouden doen en als een volwassen hond een pup corrigeert, dat de volwassen hond dan 'fout' of 'agressief' zou zijn.

Hoelang is een pup eigenlijk 'pup'? Wanneer moet je beginnen met opvoeden en moet je pups wel of niet confronteren met volwassen honden tot ze een maand of 8 zijn?

Laten we eerst eens kijken hoe het in de hondenwereld gaat. De 'wilde hond' is niet uit balans.
Die leert als pup eerst van zijn moeder wat de regels zijn en wat zij van de pups wil. Moeder heeft niet alleen een verzorgende taak, maar ook een opvoedende taak. Dit zie je in grote lijnen terug in het hele dierenrijk. Een pup krijgt grenzen van zijn moeder. De pup wordt ook gecorrigeerd door de moeder! Wanneer moederhond de pup wil wassen, en deze doet verwoede pogingen om daar onderuit te komen, schroomt moederhond niet om de pup 'in de houdgreep' te nemen om hem te dwingen stil te liggen. Zodat zij de pup kan wassen. Moederhond denkt niet, 'ach, hij is nog zo klein, laat hem maar'... Het zou funest zijn voor de veiligheid van het hele nest als de pups maar zouden mogen doen wat ze willen! De pups moeten van dag 1 af aan al leren wie ze moeten volgen en gehoorzamen.
Wanneer een pup ongeveer 8 weken is, gaan ze het sociale leren in. In die periode zijn ze ook heel onzeker. Moederhond loopt dan niet de hele dag met de pups te sjouwen en te troosten. Ze laat ze 'enge momenten' zelf doorkomen, zelf verwerken. Zelf begeleid zij door kalm en zelfverzekerd te blijven. Als een voorbeeld. Zo komen de pups deze periode door als zelfverzekerde pups die weten wat ze moeten doen in bepaalde situaties. Zonder angst over te houden aan schrikmomenten.
Op deze leeftijd van 8 weken komen pups in de mensenwereld vaak in een nieuwe leefomgeving. Bij een nieuw baasje. Als het nieuwe (mensen) baasje stil blijft staan bij 'het is nog zo'n klein pupje dat ik moet vertroetelen', dan valt zo'n pup van een stabiele leider (moeder) naar een onzekere, incapabele leider. In zijn onzekere periode wordt het steeds beschermt en weg gehouden bij volwassen (grotere) honden. Doordat de leider zich zo onzeker en angstig opstelt, zal de pup  niet leren hoe het om moet gaan met volwassen honden en 'enge dingen' en zal een bang onzeker hondje worden..
In een natuurlijke stabiele roedel, zijn er van het begin af aan meer volwassen honden (3 pups per volwassen hond). Deze gaan zich ook met de pups bemoeien zodra deze het nest verlaten. De pups worden door de volwassen honden tot zo'n 8 a 9 maanden gestuurd. Dan zijn ze 'pup af' en behoren tot de jong volwassene die de pubertijd in gaan. Ook onder de volwassen honden zijn opvoedingstaken verdeeld. Je zal echter nooit de hoogste in rang met een jonge pup zien spelen!
Spelen is een leerproces, dat doe je met broertjes en zusjes en de jongere honden. De pup leert beleeft te zijn. Je dringt je als pup niet op bij een volwassen hond! Zeker niet bij een hogere in rang/functie.
Je mag niet te druk en/of met te hoge energie spelen in de roedel. En als er twee pups (ook bij jonge honden) vechten, komt de mediator ertussen om ze te splitsen.
Pas wanneer de pups zich gaan gedragen naar de regels van de roedel, gaan ze het leren van hun vaardigheden uitbreiden en komen ze dichter 'in de kring' en mogen gaan samenwerken. Alleen als de hondentaal goed beheerst wordt en de regels duidelijk zijn en er erkenning is voor de hogere in rang (functie) dan kunnen ze fungeren in de groep. De roedel heeft er immers geen baad bij wanneer ze op jacht gaan en de jonge honden gaan lopen 'keten'. Of als ze op eigen houtje gaan rondlopen als de opdracht was gegeven dat ze moeten blijven liggen?
In een stabiele roedel wordt alles door de honden zelf opgelost, maar daar heeft elke hond een 'hondse opvoeding' gehad. En is er geen hond uit balans met angsten of trauma's of verkeerde inprentingen.
De pup die bij mensen opgroeit heeft wat dat betreft een hoop gemis! Bij veel fokkers is er maar 1, of zijn er hooguit 2 volwassen honden aanwezig. Vaak worden pups te snel bij moeder weg gehaald. In de cruciale fase van het sociale leren, waarin de moeder de pups veel zelf laat ontdekken, maar wel corrigeert als ze iets tegen de regels doen. Omdat men denkt dat moederhond de pups niet meer accepteert. Dan komen de pups vaak bij onzekere baasjes. Die de raad van de fokker opvolgen om vooral nog niet op een cursus te gaan voor ze volledig ingeënt zijn. En je de pup vooral lekker zijn gang moet laten gaan in het begin. En ze zeker niet mag corrigeren...
Over het inenten wordt overigens heel verschillend gedacht. Maar als de moederhond altijd netjes haar inentingen heeft gehad, heeft de pup al die antistoffen bij zich. Als je twijfelt en toch liever niet naar een trainingsveld gaat met  je pup van 8 weken. Kijk dan of er een mogelijkheid is op privétraining aan huis! Het is namelijk weldegelijk belangrijk om vanaf dag 1 goed te beginnen.
Beter is natuurlijk nog om voor dat je een pup aanschaft je te verdiepen in hoe je de opvoeding moet gaan doen. Het gaat namelijk zo vaak fout wanneer je de pup wilt socialiseren en daarbij onstabiele honden tegenkomt, die zelf nooit geleerd hebben hoe ze zich (beleeft) moeten gedragen naar andere honden. Honden die bijten uit angst of onzekerheid.
In een stabiele roedel, kun je de opvoeding grotendeels aan de volwassenhonden over laten.
Maar in een samengestelde roedel, waar onderling al geen goede verhoudingen zijn tussen de honden, waarbij de baasjes allemaal een andere mening hebben, kan een hoop fout gaan! Een ieder hoort op zijn eigen hond te letten. Dominerend gedrag moet je niet toestaan. Als je dat al vanaf pup af aan aanleert, voorkomt dat een hoop problemen. Gevechten moet je niet laten escaleren! Daar moet je (op tijd!) tussen komen en afbreken! Er is een verschil tussen onenigheid, een grom of een corrigerende blaf behoeft geen aandacht. Maar het opjagen van een pup/jonge of nieuwe hond door een groepje honden, moet je zeker stoppen! En niet af doen met; 'er zal wel wat mis zijn met de pup/hond'.... Stimuleer niet het (dominante) gedrag van honden om een zwakkere de groep uit te jagen! Vergeet niet dat bij een samengestelde roedel, zoals bijvoorbeeld en wandelclubje of uitlaatservice, het roedeltjes in roedeltjes zijn die elkaar kennen en die allen een menselijke leider (zouden moeten) hebben. Laat je te veel aan de honden over, dan gaan de honden uitmaken wie welkom is in de groep en wie niet. Ze hebben niet geleerd van hond op hond hoe je dat zou moeten regelen op een juiste manier. Dan krijg je problemen met voorbijgangers wiens hond lastig gevallen wordt door 'een meute wilde honden'.
Wil je meer weten over het wandelen in een samengestelde roedel? Of over het opvoeden van een pup? Kijk dan in je omgeving of je daar lessen in gegeven worden of neem contact op met Cazanshondencentrum (www.cazanshondencentrum.nl)

© tekst: J. Rietveld

Clicker training

Clickertraining
Gehoorzaamheid of aangeleerd gedrag?

Ik ben er nog steeds van overtuigt dat de clickertraing een hond niet gehoorzaam maakt. Het klikken en belonen voor een gedrag, b.v. Het pikken van eten, leert in mijn ogen de hond niet dat hij niet aan het eten mag komen! Hij leert alleen maar, dat als hij de andere kant op kijkt, al duurt dat lang, hij uiteindelijk iets lekkers krijgt. Dan kan hij altijd nog dat eten pikken. Want respekt voor jou eten, heeft hij er niet mee geleerd. Je conditioneert een gewenst gedrag! Je leert de hond daarbij niet de grenzen, dus wat hij niet mag. Het is dan ook beter om EERST aan de basis te gaan werken. EERST werken aan (wederzijds) respect en vertrouwen, zodat de hond van je eten af blijft omdat hij respect heeft voor jou! Je zult merken dat je met deze basis een gehoorzame hond krijgt die voor jou gaat zitten uit respect voor jou. Als de hond graag voor je werkt, doet hij dat vanzelfsprekend voor je. Als die basis er is, kun je met de clickertraining gedrag nog beter conditioneren of nog meer/beter 'truckjes' leren. Maar ook dan is het niet de bedoeling om eindeloos door te belonen met lekkers! Je moet dit al heel snel afbouwen en moet jijzelf, je trots, je liefde, de beloning zijn!
Wij  werken ook wel eens met de clicker , maar pas NA de basis!
En een positieve bekrachtiger hoeft niet altijd lekkers te zijn! Voor een hond die zich niet voor koek intresseert, zal deze beloning niet werken. Je moet dus kijken wat bij jou hond het beste werkt.
Ook zie je het verschil als de trainer, die de methode kent, het voor doet en de cursist het zelf gaat doen. Bij de trainer doet de hond het vaak voorbeeldig, omdat die met zekere houding de clicker hanteert, de cursist moet er nog aan wennen en straalt daardoor onzekerheid uit, waardoor de hond niet gehoorzaamt. Daaruit blijkt toch dat de uitstraling en houding van de baas veel belangrijker is dan dat lekkers in de hand. Het komt immers vaak voor dat een hond niet meer op het 'gewone brokje' of 'beloningssnoepje' reageert. In plaats van te kijken wat de oorzaak daarvan is, die meestal bij de baas ligt! wordt er doorgaans geadviseerd om iets nog lekkerders te nemen, als worst en kaas. De gemiddelde hond zal best goed te trainen zijn met de clickermethode. Maar bij honden die toch liever duidelijkheid en grenzen nodig hebben, zal toch iets meer nodig zijn.
Volgens mij staart het gros van trainers zich blind op het 'positief' trainen en hebben ideeën ontwikkeld die voorkomen dat er maar enige druk of dwang bij de training komt kijken. Dit is naar mijn mening ook aangeleerd gedrag! Men neemt te vaak klakkeloos aan dat wat 'de wetenschap ontdekt' dé waarheid is.
Onderzoeken die verschijnen worden niet kritisch bekeken/gelezen, nee, het maakt niet uit hoe testen gedaan zijn en door wie en in welke situatie en wat een onderzoeker wilde aantonen... Als er een artikel verschijnt over gedrag, dan is dat waar. Tenminste, als dat iemand is met 'aanzien'. Een professor, bekende gedragstherapeut of onderzoekscommissie. Als het maar enigszins in het straatje past van de 'nieuwe denkwijze', dan is het waarheid en is alles wat eerder onderzocht werd ineens niet meer waar.
Ik zie ook steeds 'nieuwe' onderzoeken verschijnen waarbij ik denk, maar dat was toch al lang bekend? Wat is de waarde van een onderzoek, als daar niet zorgvuldig mee omgegaan wordt? Bestudeer een stabiele roedel honden en een onstabiele roedel honden... een roedel die wel duidelijke grenzen krijgt en een roedel die alleen liefde en lekkers krijgt, dan zie je al snel het verschil tussen een roedel honden die niet vechten, rustig zijn in huis en luisteren en een roedel honden die steeds vechten en door het huis rennen, over banken en tafels, die slopen en niet luisteren.
Ook de clickermethode, die in eerste instantie bedacht is om andere redenen, wordt steeds aangepast naar het 'moderne denken'. Een dolfijn is immers geen hond! Men protesteert tegen het dolfinarium, want daar moeten dolfijnen in onnatuurlijke omgeving truckjes (dus die zijn dan niet gehoorzaam?) doen om mensen te vermaken... en dat mag niet. Maar intussen willen we wel dat de honden truckjes doen in een onnatuurlijke omgeving en leren we die op dezelfde onnatuurlijke manier aan. Hoe komt het anders dat wij met training, maar ook bij de herplaatsing van honden, zoveel honden tegen komen die al vele cursussen hebben gedaan, bij gedragstherapeuten zijn geweest, maar toch die onzekerheid maar blijven houden. Of toch gaan bijten, agressie vertonen naar mensen en honden, angstig blijven in bepaalde situaties. En zodra er discipline/regels en duidelijkheid wordt toegevoegd, de problemen verdwijnen en de honden stabiel worden... Er zijn geen standaard honden, dus is er ook geen standaard training. Het is niet zo dat het ene helemaal fout is en het andere helemaal goed. Een combinatie kan goed werken, maar elke hond heeft zijn eigen 'gebruiksaanwijzing'. Alleen belonen werkt niet en alleen corrigeren werkt niet, het moet wel in balans zijn, toch moet je weten wanneer je discipline en wanneer je beloning toepast. Het belonen is zo ver gebracht, dat het niet meer uitmaakt wanneer de hond beloont wordt. Er wordt niet gekeken in welke status de hond op het moment van belonen bevind. Want als een hond op het moment dat hij gaat zitten, in zijn kop nog helemaal bezig is met die andere hond, dan beloon je ook die status en niet alleen dat hij gaat zitten.
Je zult soms moeten laten weten dat een gedrag niet geaccepteerd wordt en dat leer je niet altijd door negeren en het juiste gedrag belonen. Een hond met een zwaar agressieprobleem, zodanig dat zodra de eigenaar zelfs de hond b.v. uit de auto haalt, de hond uitvalt en de eigenaar bijt. Als de trainer de hond over neemt, de hond direct wil bijten. En in zo'n blinde razernij is, zal je iets moeten doen. Dan is de hond niet af te leiden met wat lekkers. Dan laat je die hond uitrazen en houd hem van je af, waardoor het lijkt alsof je de hond op hangt. En dan worden mensen ineens blind, want ze zien niet wat er gebeurd, maar alleen een hond die opgehangen wordt...en dat is zielig, dat doe je niet, dat moet anders... als al die stuurlui aan de wal die het zo goed weten dan eens komen voordoen hoe je zo'n hond op zo'n moment aanpakt...? Want ik zal de volgende keer niet twijfelen om zo'n hond af te geven aan de eerste de beste voorbijganger die commentaar geeft!
Er wordt tegenwoordig aan alle kanten beweert dat de hond 'veranderd is'. Dominantie is een vies woord en discipline mag je al helemaal niet meer in je mond nemen. Is het geen discipline als je kinderen huisregels leert? Als je consequenties zet tegenover het overtreden van de regels. Te laat thuis is niet meer uit. We kennen het allemaal wel van onze ouders en doen het zelf ook. In het leger, in een werksituatie. Een groep kan niet functioneren zonder duidelijkheid en discipline. Is dat ook geen manier om te leren? Maar ineens bedenkt men dat de hond geen roedeldier is, dus is alles wat we daarover geleerd hebben ineens niet meer waar? Kijk alleen maar naar de zwerfhonden, o ja, die zijn anders dan onze huishonden? Ja, inderdaad, die zijn HOND en weten waar ze aan toe zijn. Ze leren al aardig op toeristen jagen en worden niet als mensen gezien/behandeld waardoor ze onzeker worden.
Kijk hoe honden met elkaar om gaan. Het eerste wat er gedaan wordt als er een nieuwe hond in de vaste stabiele roedel komt, is de regels duidelijk maken. Eerst aan de 'buitenkant van de cirkel blijven! Weten en leren welke status de honden binnen de roedel hebben. Aanpassen aan de regels binnen de roedel. Doe je lelijk naar de roedelgenoot kat, dan krijg je een correctie, loop je tegen de hoogste (honden)rang aan, krijg je een snauw, zoek je eigen plek... zo wordt er met grauwen en snauwen en soms een bijt duidelijk gemaakt waar de grenzen liggen. En past hij zich aan, dan mag je als nieuweling langzaamaan meer binnen de cirkel komen en uiteindelijk samen iets ondernemen/spelen. En dan nog alleen met de laagste rangen en volgens de regels van het spel van de honden. Pups worden in een roedel honden tot een maand of 8 door de volwassen honden opgevoed. Ze krijgen geen beloning voor goed gedrag, niet in de vorm van eten. Geen straf is beloning. Er wordt alleen maar continu gestuurd. 'hé je bent te druk, hé blijf uit mijn buurt, dring je niet op, wees niet zo onzeker, begroet me beleeft!'
Op die manier leren de pups wat de omgangsregels zijn en waar de grenzen liggen en wat hun taak is. Zodat ze zich ontwikkelen tot sociale stabiele honden, ook sociaal naar andere honden. Als dát stukje opvoeding naast het trainen van vaardigheden wat de mens van de hond wil, gegeven werd, zouden er heel wat minder onzekere bijtende 'probleemhonden' zijn!